Najstarsza dzielnica Radomia, w której znajduje się między innymi grodzisko Piotrówka oraz kościół pw. św. Wacława, leży nad rzeką Mleczną – prawym dopływem Radomki. O grodzisku Piotrówka pisaliśmy już w jednym z poprzednich wydań CityBonus, dlatego teraz skupimy się na pozostałych zakątkach kolebki naszego miasta.


Nad Mleczną
Licząca 30 km długości rzeka Mleczna wypływa ze źródła na wzgórzu leżącym w pobliżu wsi Kowala i wpada do rzeki Radomki w okolicy wsi Lisów. Na Mlecznej w ramach czynu społecznego w latach 70 XX w. wybudowano zbiornik wodny o powierzchni około 9 hektarów, który znajduje się na terenie dzielnicy Borki i służy radomianom jako miejskie kąpielisko.

Kościół pw. św. Wacława

Mieszcząca się na wzgórzu staromiejskim najstarsza zachowana radomska świątynia została wzniesiona w 1216 r. z inicjatywy księcia Leszka Białego. Na przestrzeni wieków obiekt niejednokrotnie zmieniał swój wygląd oraz przeznaczenie: pierwotny materiał budowlany – drewno z czasem zastąpiono paloną cegłą, natomiast na początku XIX w. władze austriackie przekształciły kościół w magazyn mąki, tym samym rozpoczynając świecki okres w dziejach budowli. Za czasów Księstwa Warszawskiego mieścił się tu magazyn wojskowy, w drugiej połowie XIX w. więzienie utworzone przez władze rosyjskie, w latach 1920-1927 budynek pełnił funkcję szpitala epidemicznego, a następnie (do 1945 r.) przytułku dla psychicznie chorych. W dalszej kolejności był również oddziałem psychiatrycznym Szpitala Miejskiego oraz Siedzibą Ekspedycji Wykopaliskowej PAN. W latach 80. XX w. obiekt na powrót zyskał charakter sakralny.


Wewnątrz kościoła
Zaprojektowane przez słynnego prof. Wiktora Zina wnętrze kościoła pw. św. Wacława w Radomiu to prawdziwa lekcja historii naszego kraju. Na żyrandolach i kinkietach widnieją mosiężne orły: piastowskie, Kazimierza Wielkiego, Jagielloński oraz z okresu II Rzeczypospolitej. Duże wrażenie robią witraże wykonane w krakowskiej pracowni braci Paczków, przedstawiające m.in. Matkę Bożą AK, osłaniającą swoim płaszczem żołnierza, św. Wacława, Leszka Białego, św. Kingę i Wandę Malczewską, Tadeusza Rejtana protestującego przeciwko II rozbiorowi Polski oraz papieża Jana Pawła II z kardynałem Stefanem Wyszyńskim. W kruchcie przy głównym wejściu znajdują się tablice upamiętniające: harcerzy Szarych Szeregów,  osoby walczące o niepodległość Polski podczas I wojny światowej, ofiary wojny roku 1920, bohaterów Okręgu Radomsko-Kieleckiego AK, poległych podczas II wojny światowej, doktora medycyny Jerzego Borysewicza, harcmistrza porucznika Jana Seredyńskiego „Artura” oraz ks. Stanisława Sikorskiego ps. „Jęk”, kapelana 72 Pułku Piechoty AK i Szarych Szeregów. W kościele można podziwiać również dwa obrazy autorstwa krakowskiej malarki Joanny Stożek: Matkę Bożą z Lourdes oraz Matkę Bożą Częstochowską – opiekunkę narodu polskiego, na którym widnieje cała galeria zasłużonych postaci z różnych okresów w dziejach Polski: Mieszko I, Dąbrówka, Bolesław Chrobry, Leszek Biały, Kazimierz Wielki, św. królowa Jadwiga, Władysław Jagiełło, Mikołaj Kopernik, Jan Długosz, Jan Kazimierz, Jan III Sobieski, Jan Kochanowski, Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Fryderyk Chopin, Stanisław Moniuszko, marszałek Józef Piłsudski i gen. Władysław Sikorski. To oczywiście tylko pobieżny rzut oka na burzliwą przeszłość oraz dzieła sztuki zgromadzone w tej jednej z najstarszych radomskich budowli. Aby w pełni poczuć ducha kościoła, zapraszamy Państwa na Plac Stare Miasto do samodzielnego odkrywania wpisanej w dzieje Polski historii Radomia.

Katarzyna Molenda

Foto: Łukasz Wójcik/FABRYKA STUDIO